Ý nghĩa mâm ngũ quả trong ngày tết

táo xanhĐể có một ngày tết trọn vẹn, chúng ta phải tất bật chuẩn bị từ nhà cửa, quần áo, bánh chưng, bánh tét, mua quà biếu tết…. và không thể thiếu một mâm ngũ quả dâng lên ông bà, tổ tiên. Mâm ngũ quả bao gồm 5 loại trái cây cúng ngày tết, thể hiện ước nguyện của gia chủ trong năm mới.

cherryCứ vào dịp tết, bên cạnh bánh chưng xanh, hoa tươi, bánh kẹo, gia đình nà cũng có một mâm ngũ quả chưng lên ban thờ. Năm loại quả, năm màu sắc, năm dáng vẻ tượng trưng cho ngũ hành là: Kim, mộc, thủy, hỏa, thổ được cho là những yếu tố cấu thành vũ trụ. Chúng còn thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, lòng thành kính đối với các bậc tổ tiên. Ngoài ra, ngũ quả còn được xem như biểu tượng cho thành quả sau một năm lao động miệt mài của những người nông dân. Những sản vật kết tinh từ mồ hôi, công sức lao động chắt chiu trong một năm qua. Để đến khi xuân sang, thành kính dâng lên ông bà tổ tiên.

Trái cây chưng tết

lung linhNăm là số quả trong mâm tượng trưng cho sự sống. Theo quan điểm người xưa là ngũ hành ứng với vận mệnh mỗi người. Ngoài ra số 5 là số lẻ tượng trưng cho sự phát triển, sinh sôi, nảy nở.

Mâm ngũ quả thường gồm 5 loại trái cây

táo đỏTùy theo đặc điểm tự nhiên, phong tục tập quán và quan niệm của mỗi vùng mà có cách chọn các loại quả đặc trưng mang ý nghĩa riêng. Nếu căn cứ theo triết lý phương Đông thì mâm ngũ quả phải có 5 loại quả với nhiều màu sắc riêng và cũng mang những ý nghĩa nhất định.

lung linhLê (hay mật phụ): vị ngọt thanh ngụ ý việc gì cũng trơn tru, suôn sẻ.

lung linhLựu: nhiều hạt tượng trưng cho con đàn cháu đống.

lung linhĐào: thể hiện sự thăng tiến.

lung linhMai: hạnh phúc, không cô đơn.

lung linhQuả phật thủ: giống như bàn tay đức Phật, luôn chở che cho các số phận con người.

lung linhTáo: có nghĩa là phú quý.

lung linhHồng, quýt: tượng trưng cho sự thành đạt.

lung linhThanh long (rồng mây hội tụ) thể hiện sự phát tài phát lộc.

lung linhBưởi, dưa hấu: căng tròn, mát lành, hứa hẹn sự ngọt ngào, may mắn.

lung linhNải chuối xanh như bàn tay ngửa: hứng lấy may mắn, bao bọc và chở che.

lung linhQuả trứng gà (hay Lê-ki-ma) như hình đào tiên: lộc trời.

lung linhSung: gắn với biểu tượng sung mãn về sức khỏe và tiền bạc.

lung linhĐu đủ mang đến sự thịnh vượng đủ đầy.

lung linhXoài có âm na ná như “xài”, để cầu mong cho việc tiêu xài không thiếu thốn.

qua phảiGọi là ngũ quả nhưng thật ra, việc lựa chọn và bày biện những loại quả gì trên mâm tùy thuộc vào từng địa phương với những đặc thù về khí hậu, sản vật và quan niệm văn hóa riêng. Từ đó, người ta chọn ra những loại quả mang ý nghĩa tâm linh, tinh thần để “thiết kế” nên mâm ngũ quả. Ta cùng điểm qua mâm ngũ quả ngày Tết ở 3 miền đất nước.

Mâm ngũ quả miền Bắc

Mâm ngũ quả miền bắc
Mâm ngũ quả miền bắc

cỏ 4 láỞ miền Bắc, trên mâm ngũ quả thường có 5 loại quả: chuối, bưởi, đào, hồng, quýt. Cách trình bày truyền thống thường gặp là nải chuối được đặt ở dưới cùng, ở giữa để đỡ lấy toàn bộ các cây trái khác. Mâm ngũ quả đẹp là mâm ngũ quả có đủ màu sắc rực rỡ. Chính giữa nải chuối xanh thẫm là quả bưởi căng mọng hoặc quả phật thủ chin vàng nổi bật. Những quả chin đỏ đặt xung quanh. Những chỗ khuyết đặt xen kẽ quýt vàng, táo màu xanh hoặc những trái ớt đỏ mọng, hoàn thiện những nét trang trí cuối cùng.

Mâm ngũ quả miền Trung

Mâm ngũ quả miền trung
Mâm ngũ quả miền trung

cherryNơi khúc ruột miền Trung nghèo khó, đất đai vốn cằn cỗi, ít hoa trái, lại thêm thời gian Tết thường rơi vào mùa đông khắc nghiệt, và cả những hậu quả thiên tai để lại từ trước đó chưa dứt nên cây trái đặc sản địa phương rất hiếm. Người dân quê không quá câu nệ hình thức ý nghĩa của mâm ngũ quả, mà chủ yếu có gì cúng nấy, thành tâm dâng kính tổ tiên. Mặt khác, người miền Trung do chịu sự giao thoa văn hóa 2 miền Bắc – Nam nên mâm ngũ quả vẫn bày biện đủ: chuối, mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài… Rất phong phú.

Mâm ngũ quả miền Nam

giọt nướcKhác với người miền Bắc, người dân Nam Bộ có phần cầu kỳ hơn trong khâu chọn lựa những loại quả sẽ xuất hiện trong mâm ngũ quả cúng gia tiên. Do cách phát âm gần giống với từ “chúi” (thể hiện sự nguy khó) nên chuối là thứ quả không bao giờ xuất hiện.

Mâm ngũ quả miền nam
Mâm ngũ quả ở miền nam thường không có chuối

dâu tây Mâm ngũ quả của người miền Nam thường có các loại trái: mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung(theo câu: “Cầu sung vừa đủ xài”), thêm chân đế là 3 trái thơm (dứa), thể hiện sự vững vàng. Đặc biệt, mâm ngũ quả của người miền Nam không thiếu cặp dưa hấu ruột đỏ vỏ xanh, tượng trưng cho lòng trung nghĩa và trinh tiết của người phương Nam.

cà chuaNgày nay, hoa trái ngày càng nhiều và phong phú. Vì vậy mâm ngũ quả theo đó mà có thể trở thành thập quả, tuy vậy, cái tên gọi: “ngũ quả” đã đi sâu vào tiềm thức, tâm linh người Việt bao đời. Mâm ngũ quả làm cho quang cảnh ngày Tết và không gian thờ cúng gia tiên thêm phần tươi vui, ấm áp và rực rỡ.

dưa hấuTuy mỗi miền mỗi khác nhưng mâm ngũ quả trên bàn thờ ngày Tết vẫn là nơi hội tụ của hồn quả, hương cây của nét văn hóa dân tộc và ý nguyện cầu hòa, an, đủ mà người dân Việt Nam gửi gắm.

0888 54 58 58